Theo nhận định của Trung tâm dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia, mùa hè năm 2026 tại khu vực Bắc Trung Bộ, trong đó có Thanh Hóa có khả năng xảy ra nhiều đợt nắng nóng kéo dài, nhiệt độ cao, độ ẩm thấp. Đây là điều kiện bất lợi làm giảm sức đề kháng, vật nuôi có thể bị chết do cảm nắng, cảm nóng, gây thiệt hại về kinh tế cho sản xuất chăn nuôi.

Thực hiện Công văn số 7540/SNNMT-CNTY ngày 16/5/2026 của Sở Nông nghiệp và môi trường Thanh Hóa về việc hướng dẫn, công tác phòng, chống nắng nóng cho vật nuôi. Để chủ động phòng, chống nắng nóng bảo vệ an toàn cho đàn vật nuôi, Trung tâm cung ứng dịch vụ công xã Lam Sơn hướng dẫn một số biện pháp phòng, chống nóng cho gia súc, gia cầm và thủy sản như sau:

I. Đối với vật nuôi:

1. Về chuồng trại:

- Người chăn nuôi vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, đảm bảo thông thoáng, cao ráo, thực hiện che phủ mái chuồng bằng vật liệu chống nóng; trồng cây xanh tạo bóng mát xung quanh khu vực chăn nuôi. Trong những ngày nắng nóng tăng cường phun nước lên mái chuồng, phun sương, sử dụng quạt làm mát chuồng nuôi.

- Chuẩn bị đầy đủ phên, lưới giảm nhiệt, bạt để chủ động che chắn chống nóng và chống mưa tạt vào chuồng nuôi. Bên trong chuồng tăng cường quạt điện nhằm thổi hơi nóng, khí độc sinh ra từ chất thải vật nuôi ra bên ngoài chuồng nuôi. Đối với kiểu chuồng kín kiểm tra giàn mát, hàng ngày phun nước lên mái chuồng để hạ bớt nhiệt độ, hệ thống giàn phun nước trên mái chuồng nuôi để ổn định nhiệt độ và ẩm độ trong chuồng nuôi, chủ động hệ thống máy phát điện dự phòng để phòng mất điện.

- Khơi thông rãnh thoát nước thải và xử lý chất thải theo đúng quy định. Trong chăn nuôi lợn và trâu bò: Thu gom, chuyển phân, chất thải ra khỏi chuồng hàng ngày và đưa vào nơi ủ riêng.

- Xung quanh chuồng trồng cây xanh tạo bóng mát, thời điểm nắng nóng.

2. Về chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng.

2.1. Thức ăn, nước uống

- Tăng cường thức ăn giàu đạm; giảm tinh bột, chất béo trong khẩu phần. Những đợt nắng nóng kéo dài chú ý chia khẩu phần cho ăn nhiều bữa, cho ăn vào lúc sáng sớm, chiều mát và buổi tối, hạn chế cho ăn vào buổi trưa. Những ngày nắng nóng, tăng cường khẩu phần thức ăn xanh.

- Cung cấp đủ nước sạch, bổ sung chất điện giải và bổ sung các loại vitamin đặc biệt là Vitamin C cho gia súc, gia cầm uống để tăng sức đề kháng và giải nhiệt.

2.2. Mật độ chăn nuôi

- Đối với gia cầm: Nuôi nhốt với mật độ vừa phải như: Gà úm: 50- 60con/ m ², gà 0,5-1kg nhốt 20-30con/m ², gà 2-3kg nhốt 7-10 con/m ². Nếu nóng quá có thể thả ra vườn, gốc cây quanh chuồng. Đối với gà đẻ tránh nuôi quá béo bằng cách giảm bớt năng lượng trong khẩu phần, cho ăn thêm rau xanh.

- Đối với lợn: Mật độ nuôi nhốt đối với nái 3-4m ²/con, lợn thịt là 1,5- 2m ²/con.

2.3. Quản lý vật nuôi

- Đối với trâu, bò, lợn mùa nắng nóng nên tắm chải cho gia súc 2-3 lần/ngày để làm giảm nhiệt cho cơ thể và phòng, chống các bệnh ngoài da. Thời gian chăn thả gia súc: Buổi sáng từ 6-9 giờ sáng, buổi chiều chăn thả muộn từ 16-18h chiều. Những ngày nắng nóng, thời điểm nhiệt độ thường cao nhất là từ 12 giờ đến 16 giờ trong ngày, không chăn thả và cho trâu, bò nghỉ làm việc, nhốt tại chuồng hoặc tại các khu vực có bóng mát, cây xanh.

- Tăng cường vệ sinh, tẩy uế chuồng trại và dụng cụ chăn nuôi, định kỳ phun thuốc sát trùng, tiêu độc để chống ve, mòng, ruồi, muỗi, bọ mạt... là những tác nhân truyền và gây bệnh trong mùa hè.

- Theo dõi, giám sát chặt chẽ tình trạng của đàn vật nuôi, phát hiện gia súc, gia cầm ốm, bị bệnh để cách ly, điều trị, xử lý kịp thời; đặc biệt là với các bệnh đường tiêu hoá, hô hấp và các bệnh truyền nhiễm. Tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin để phòng bệnh cho đàn gia súc, gia cầm.

2.4. Vận chuyển vật nuôi:

Nên vận chuyển vào sáng sớm, chiều mát, đảm bảo mật độ vận chuyển. Vận chuyển đường dài chú ý xây dựng lộ trình cho vật nuôi nghỉ ngơi, bổ sung thức ăn, nước uống và kiểm tra sức khỏe trong quá trình vận chuyển.

II. Đối với thủy sản.

1. Đối với  các cơ sở  nuôi cá lồng trên sông

- Lồng nuôi cá trên sông, cần dùng lưới đen che phủ 1/3 - 1/2 diện tích mặt lồng nhằm tránh nắng và làm nơi trú ẩn cho cá,  di chuyển lồng nuôi đến nơi có mực nước sâu , nơi râm mát  để bảo đảm độ sâu  lồng nuôi  luôn ở mức 2,5  -  3 ,0 m nhằm giảm sự tác động của nhiệt độ cao (nếu không di chuyển được cần hạ thấp tối đa độ sâu lưới lồng, căng lưới mặt lồng để tránh thất thoát cá).

- Thường xuyên vệ sinh lồng nuôi sạch sẽ và thông thoáng để lưu thông nước trong và ngoài lồng, nhằm tăng cường oxy hòa tan trong nước, giảm vật bám, chất bẩn ở trong lồng .

- Tăng cường sức đề kháng cho cá nuôi bằng cách bổ sung Vitamin C, khoáng chất, men tiêu hóa, tinh dầu tỏi vào thức ăn cho cá với liều lượng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

-  Cho cá ăn vào thời điểm sáng sớm hoặc chiều mát (buổi sáng cho ăn nhiều hơn buổi chiều) để cá nuôi có thể sử dụng thức ăn hiệu quả nhất. Khi nhiệt độ nước trên 35°C thì giảm lượng thức ăn xuống còn 1/3 so với bình thường. Ngừng cho cá ăn ở những thời điểm môi trường nước trên 39-40ºC.

- Tiến hành thu tỉa khi cá nuôi đạt kích cỡ thu hoạch để giảm mật độ nuôi trong lồng. Hạn chế đánh bắt, san thưa, vận chuyển, thả giống vào những ngày nắng nóng, thời điểm nắng nóng trong ngày.

2. Đối với nuôi cá trong ao

- Các hộ nuôi thủy sản và các cơ sở sản xuất cá giống cần duy trì mức nước trong ao nuôi thường xuyên từ 1,5 - 2m để tăng khả năng ổn định nhiệt độ, pH ao nuôi, chủ động tích trữ nước vào các ao chứa, kênh mương tại các vùng sản xuất thủy sản. Nếu ao không đủ độ sâu, nguồn nước cấp khó khăn có thể thả bèo tây vào các khung lưới (bèo tây thả trên các tấm lưới đặt dưới mặt nước 10-15cm) diện tích thả bèo chiếm khoảng 10 - 15% diện tích ao.

- Hạn chế đánh bắt, san thưa, vận chuyển, thả giống vào những ngày nắng nóng, thời điểm nắng nóng trong ngày. Khi đánh bắt và vận chuyển cá phải tiến hành vào lúc sáng sớm hoặc chiều mát.

- Cho cá ăn khi trời mát, buổi sáng 6 - 7 giờ và chiều 17 - 18 giờ. Khi nhiệt độ nước trên 30 ⁰C thì giảm lượng thức ăn xuống còn 1/3 so với bình thường, cân nhắc ngừng cho cá ăn khi nhiệt độ nước ao >35 ⁰C. Trước và sau khi cho cá ăn 1-2 giờ nên bật máy quạt nước để tránh hiện tượng nước bị phân tầng, kích thích cá bắt mồi; Sử dụng máy bơm nước trong những này nắng nóng để tránh hiện tượng phân tầng nước. Tăng cường máy quạt nước vào ban đêm, đặc biệt từ 2 giờ đêm đến 5 giờ sáng để tăng hàm lượng oxy hòa tan trong ao để tránh thiếu oxy vào ban đêm và sáng sớm do tảo phát triển mạnh khi nắng nóng kéo dài.

- Nắng nóng kéo dài, nhiệt độ chênh lệch ngày đêm lớn có thể làm cá yếu, sức đề kháng giảm, tạo điều kiện cho các tác nhân gây bệnh xâm nhập và gây hại. Do đó nên bổ sung Vitamin C vào thức ăn để tăng sức đề kháng cho cá với liều lượng 3g/kg thức ăn, đồng thời phòng bệnh cho cá bằng cách dùng vôi bột tóe xuống ao với liều lượng 2-3kg/100m ²  ao; sử dụng men vi sinh cho các ao nuôi liều lượng theo hướng dẫn của nhà sản xuấtnhằm giúp phân giải các chất hữu cơ, khí độc như: H ₂ S, NH _3…

- Chủ động thu hoạch thủy sản nuôi đạt kích thước thương phẩm ngay sau khi thiếu nước, hạn hán xảy ra.

Trong điều kiện thời tiết nắng nóng diễn biến phức tạp như hiện nay, việc chủ động thực hiện các biện pháp chăm sóc, phòng chống nắng nóng cho đàn vật nuôi là hết sức cần thiết nhằm giảm thiểu thiệt hại, hạn chế phát sinh dịch bệnh và bảo đảm hiệu quả chăn nuôi. Mỗi hộ chăn nuôi cần nâng cao ý thức, thường xuyên theo dõi tình hình thời tiết, áp dụng đúng các biện pháp kỹ thuật trong chăm sóc, nuôi dưỡng và vệ sinh phòng bệnh cho vật nuôi. Sự chủ động của người dân không chỉ góp phần bảo vệ tài sản, ổn định thu nhập cho gia đình mà còn góp phần phát triển ngành chăn nuôi trên địa bàn xã Lam Sơn theo hướng an toàn, bền vững và hiệu quả.

Lê Phúc - Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Lam Sơn