Hiếp dâm, xâm hại tình dục là những hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật, xâm phạm trực tiếp đến danh dự, nhân phẩm, sức khỏe và tinh thần của con người. Không chỉ gây tổn thương cho nạn nhân, các hành vi này còn ảnh hưởng tiêu cực đến đạo đức xã hội, gây mất an ninh trật tự và để lại nhiều hệ lụy đau lòng cho gia đình, cộng đồng.

Trong thời gian qua, mặc dù các cấp, các ngành đã tăng cường nhiều giải pháp phòng ngừa, đấu tranh nhưng tình trạng xâm hại tình dục vẫn còn diễn biến phức tạp với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Đáng lo ngại hơn, nhiều vụ việc liên quan đến trẻ em, phụ nữ và người yếu thế đã gây bức xúc trong dư luận xã hội.

Trước thực trạng đó, việc đẩy mạnh công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nhằm nâng cao nhận thức của quần chúng Nhân dân về hậu quả của các hành vi hiếp dâm, xâm hại tình dục là nhiệm vụ hết sức cần thiết. Công tác tuyên truyền không chỉ giúp người dân hiểu rõ các quy định của pháp luật mà còn nâng cao ý thức phòng ngừa, tinh thần cảnh giác và trách nhiệm trong bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.

Hiếp dâm, xâm hại tình dục để lại những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đối với nạn nhân. Nhiều người bị tổn thương cả về thể chất lẫn tinh thần, rơi vào trạng thái hoảng loạn, lo âu, mặc cảm, mất niềm tin vào cuộc sống. Đối với trẻ em, hậu quả còn nặng nề hơn khi ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phát triển tâm sinh lý, học tập và tương lai lâu dài của các em. Không ít trường hợp để lại sang chấn tâm lý kéo dài, ảnh hưởng đến cả cuộc đời.

Hiện nay, các đối tượng phạm tội thường lợi dụng sự nhẹ dạ, thiếu hiểu biết hoặc hoàn cảnh khó khăn của nạn nhân để thực hiện hành vi phạm tội. Nhiều đối tượng sử dụng mạng xã hội để làm quen, dụ dỗ; lợi dụng các mối quan hệ quen biết, tình cảm hoặc dùng rượu bia, chất kích thích để khống chế nạn nhân. Vì vậy, mỗi người dân cần nâng cao cảnh giác, chủ động nhận diện các nguy cơ để phòng tránh.

Vậy để bảo vệ bản thân không bị xâm hại tình dục hãy hiểu và học cách thực hiện những điều dưới đây

1. Xâm hại tình dục là gì?

Căn cứ mục 2 Phần I Hướng dẫn chăm sóc và hỗ trợ y tế cho người bị xâm hại tình dục ban hành kèm  Quyết định 3133/QĐ-BYT năm 2020  có giải thích  xâm hại tình dục  là việc thực hiện các hành vi tình dục không có sự đồng thuận của nạn nhân

2. Xâm hại tình dục bao gồm:

+ Hiếp dâm (xâm nhập âm đạo, hậu môn hay miệng) bao gồm cả hiếp dâm không thành,

+ Các đụng chạm cố ý có tính chất tình dục vào bất kì bộ phận nào của cơ thế của một người, kể cả qua quần áo, sử dụng bộ phận sinh dục, sử dụng tay hay bất kì bộ phận nào khác của cơ thể hay vật dụng mà không có sự đồng thuận của người đó.

+ Xâm hại tình dục cũng bao gồm việc cố quan hệ tình dục hay có các đụng chạm mang tính dâm dục khi nạn nhân không thể phản đối hay không ý thức được hành vi xâm hại do tuổi, do tình trạng tâm thần, do rượu, thuốc hay các chất khác.

Bên cạnh đó  Nghị quyết số 06/2019/NQ-HĐTP  ngày 1 tháng 10 năm 2019 của Hội đồng Thẩm phán, Tòa án Nhân dân Tối cao định nghĩa xâm hại tình dục người dưới 16 tuổi như sau “Xâm hại tình dục là việc dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, ép buộc, lôi kéo, dụ dỗ người dưới 16 tuổi tham gia vào các hành vị liên quan đến tình dục, bao gồm hiếp dâm, giao cấu, dâm ô với người dưới 16 tuổi và sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích mại dâm, khiêu dâm dưới mọi hình thức (ví dụ: hoạt động xâm hại tình dục được thực hiện do đồng thuận với người dưới 13 tuổi); do cưỡng bức, do hứa hẹn các lợi ích vật chất (tiền, tài sản) hay các lợi ích phi vật chất (ví dụ: cho điểm cao, đánh giá tốt, tạo cơ hội tiến bộ…).

3. Dấu hiện nhận biết nạn nhân bị xâm hại tình dục:

* Dấu hiệu trên cơ thể

- Xuất hiện các vết thương, vết bầm tím, trầy xước hoặc chảy máu khó giải thích tại vùng kín, miệng hoặc hậu môn.

- Đau đớn, ngứa ngáy hoặc khó chịu khi đi vệ sinh, đi lại hoặc ngồi.

- Quần áo bị rách, xộc xệch hoặc mất cúc áo một cách bất thường.

* Dấu hiệu tâm lý:

- Sợ hãi và lo âu: Trẻ em hoặc người bị hại thường có biểu hiện giật mình, sợ hãi khi ở gần một người cụ thể, khóc lóc hoặc thu mình, từ chối tham gia các hoạt động thường ngày.

- Thay đổi tính cách: Đột nhiên trở nên cáu gắt, hay gây gổ, có biểu hiện chống đối hoặc chán nản, trầm cảm.

- Mặc cảm và tội lỗi: Cảm giác xấu hổ, tự ti và cho rằng bản thân có lỗi trong sự việc.

* Dấu hiệu qua hành vi:

- Tránh né: Trẻ từ chối ở một mình với một người nào đó (người quen hoặc người lạ) mà trước đây họ rất quý mến.

- Rối loạn thói quen: Gặp ác mộng, khó ngủ, chán ăn hoặc ăn quá nhiều, mất tập trung trong học tập hoặc công việc.

- Thay đổi nhận thức: Có những biểu hiện tò mò thái quá về giới tính, bắt chước các hành vi tình dục không phù hợp với lứa tuổi.

- Bám víu: Quấn quýt người chăm sóc quá mức hoặc sợ hãi khi phải rời xa không gian an toàn

4. Cách phòng trách:

* Đối với trẻ vị thành niên và trẻ em dưới 18 tuổi

Trẻ em tuổi còn nhỏ, chưa có khả năng tự bảo vệ bản thân là đối tượng dễ bị xâm hại tình dục. Bạn cần lưu ý:

- Tránh xa kẻ tấn công càng nhanh càng tốt để giữ an toàn cho bản thân, tìm người lớn đáng tin cậy hoặc đồn công an để được bảo vệ, giúp đỡ.

- Thông báo cho người lớn ngay sau khi bị xâm hại hoặc lo sợ bị xâm hại như có người đụng chạm, theo dõi… Tuyệt đối không được im lặng, chịu đựng để tránh làm tổn hại sức khỏe tinh thần và thể chất hơn.

- Chia sẻ với người đang tin cậy như bố mẹ, người thân sau khi được hỗ trợ để giảm bớt khủng hoảng về tâm lý, tinh thần và sức khỏe để được họ xử lý kịp thời.

* Đối với người trên 18 tuổi:

Hiểu xâm hại tình dục là gì chưa đủ, bạn hãy học cách xử lý nếu chẳng may bị xâm hại. Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của sự việc mà bạn hãy bình tĩnh để có cách hành xử phù hợp. Sau đây là thứ tự những điều nạn nhân nên làm sau khi bị xâm hại:

- Đảm bảo cho bản thân an toàn: Bạn cần giữ bình tĩnh khi bị xâm hại và đảm bảo bản thân an toàn, tránh xa kẻ tấn công ngay lập tức, đến nơi an toàn và báo cảnh sát. Trong trường hợp bị xâm hại nhiều lần và đe dọa, bạn hãy đến nơi an toàn rồi báo công an, gia đình để được hỗ trợ giúp đỡ.

- Lên tiếng tố cáo vụ việc: Các nạn nhân thường kinh hoàng khi nhắc đến và xấu hổ không dám nói ra. Tình trạng này khiến kẻ xấu càng thêm tồn tại ngoài vòng pháp luật, bạn có nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm, có thai ngoài ý muốn. Do đó, bạn hãy lên tiếng để được cứu giúp, liên hệ đường dây nóng 111, 113, 1900 545 559 hoặc 1800 9069 để báo vụ việc.

- Không tự vệ sinh trước khi được khám và chăm sóc y tế: Nạn nhân không nên vệ sinh, tắm, chải tóc, thay quần áo cho đến khi được bác sĩ khám sức khỏe. Điều này nhằm bảo tồn bằng chứng cho thấy bạn bị xâm hại.

- Tuân thủ điều trị y tế: Đội ngũ bác sĩ sẽ khám để phát hiện chấn thương trên cơ thể bạn, điều trị các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

- Điều trị tâm lý: Bác sĩ tâm lý sẽ giúp bạn vượt qua khủng hoảng, tổn thương tinh thần sau khi bị xâm hại. Bạn cần hiểu rằng mình không làm gì sai, bản thân mình là người đáng được chăm sóc, bảo vệ.

Để công tác phòng, chống xâm hại tình dục đạt hiệu quả, các cấp, các ngành cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức phong phú, dễ tiếp cận như tuyên truyền trên hệ thống truyền thanh, mạng xã hội, các buổi sinh hoạt cộng đồng, trường học và các tổ chức đoàn thể. Nội dung tuyên truyền cần tập trung vào các quy định của pháp luật, kỹ năng phòng vệ, kỹ năng xử lý tình huống và phương thức tố giác tội phạm.

Nhà trường cần tăng cường giáo dục kỹ năng sống, giáo dục giới tính phù hợp với từng độ tuổi; hướng dẫn học sinh kỹ năng tự bảo vệ bản thân, nhận biết các hành vi xâm hại và mạnh dạn lên tiếng khi gặp nguy hiểm. Gia đình cần thường xuyên quan tâm, gần gũi, lắng nghe con em mình; quản lý việc sử dụng internet, mạng xã hội; không để trẻ em đi chơi khuya hoặc đến những nơi thiếu an toàn.

Bên cạnh đó, mỗi người dân cần phát huy tinh thần trách nhiệm, tích cực tham gia phát hiện, tố giác các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến hiếp dâm, xâm hại tình dục; không thờ ơ, im lặng trước cái xấu, cái ác. Các cơ quan chức năng cần xử lý nghiêm minh các đối tượng vi phạm để răn đe, phòng ngừa chung trong xã hội.

Phòng, chống hiếp dâm, xâm hại tình dục là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi hành động tuyên truyền, mỗi sự quan tâm, mỗi kỹ năng được trang bị sẽ góp phần bảo vệ con người, giữ gìn hạnh phúc gia đình và xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh cho cộng đồng.

Trung tâm Cung ứng dịch vụ công