Ứng xử trong gia đình có vai trò  nền tảng  xây dựng hạnh phúc, nhân cách và sự phát triển toàn diện, tạo môi trường yêu thương, tôn trọng, bình đẳng, chia sẻ; giúp gìn giữ giá trị truyền thống và là cầu nối để các thành viên trưởng thành, hòa hợp, góp phần xây dựng xã hội văn minh, ổn định . Nó định hình lối sống, suy nghĩ, nhân cách trẻ em và là yếu tố cốt lõi cho sự bền vững của mỗi gia đình. 

Dưới tác động tiêu cực của cơ chế thị trường, mối quan hệ giữa các thành viên gia đình có biểu hiện ngày càng lỏng lẻo; một số giá trị đạo đức: hiếu nghĩa, thuỷ chung… xuống cấp đã làm cho nhiều gia đình Việt Nam đứng trước nguy cơ bất ổn, tan vỡ, trực tiếp tác động đến hạnh phúc bền vững của gia đình. Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Chiến lược “Phát triển gia đình Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030”, Ngày 28 tháng 01 năm 2022, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành   Quyết định số 224/QĐ-BVHTTDL về  Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình  với mục đích xác định và từng bước đưa vào cuộc sống các chuẩn mực giá trị đạo đức, văn hóa con người Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Đồng thời củng cố ý thức pháp luật, đề cao đạo đức, lương tâm, trách nhiệm của mỗi người với bản thân, gia đình, cộng đồng, xã hội và đất nước; ngăn chặn sự xuống cấp về đạo đức trong gia đình và xã hội. Nâng cao nhận thức xây dựng, giữ gìn hạnh phúc bền vững của mỗi gia đình, khơi gợi tình yêu thương, chia sẻ trách nhiệm giữa các thành viên gia đình trong xây dựng gia đình no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh, làm nền tảng xây dựng cộng đồng hạnh phúc, quốc gia phồn thịnh, hạnh phúc. Bộ Tiêu chí này được phổ biến và áp dụng với mọi gia đình và các thành viên gia đình Việt Nam, bao gồm những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng.

Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình tập trung vào các mối quan hệ cơ bản như: vợ – chồng, cha mẹ – con, ông bà – cháu, anh chị em… với những chuẩn mực ứng xử cụ thể, dễ hiểu, dễ thực hiện. Nội dung cốt lõi của Bộ tiêu chí là đề cao các giá trị tôn trọng – yêu thương – chia sẻ – trách nhiệm , góp phần phòng, chống bạo lực gia đình; xây dựng môi trường gia đình an toàn, lành mạnh, bình đẳng và hạnh phúc.

Các tiêu chí ứng xử chung trong gia đình bao gồm :  Tôn trọng, bình đẳng, yêu thương, chia sẻ. Cụ thể:

Đó là nguyên tắc “Tôn trọng”: Đánh giá đúng mực, coi trọng danh dự, phẩm giá, quan điểm, sự lựa chọn và lợi ích của nhau; tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhau;

Nguyên tắc “Bình đẳng”: Có nghĩa vụ và quyền ngang nhau, được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực của mình cho sự phát triển của gia đình và thụ hưởng như nhau về thành quả của sự phát triển đó;

Nguyên tắc “Yêu thương”: Có tình cảm gắn bó, quan tâm chăm sóc nhau;

Nguyên tắc “Chia sẻ”: Cùng nhau vun đắp tình cảm, chia sẻ vui buồn, giúp đỡ nhau lúc khó khăn, hoạn nạn.

Bộ tiêu chí đặt ra các tiêu chí riêng cho các mối quan hệ trong gia đình. Cụ thể,

Tiêu chí ứng xử của vợ, chồng:  Chung thủy, nghĩa tình. Đó là v ợ chồng cùng nhau xây dựng hôn nhân bền vững, không vi phạm chế độ hôn nhân một vợ một chồng; Yêu thương, quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ nhau; cùng nhau chia sẻ công việc trong gia đình, cùng có trách nhiệm nuôi dạy con, làm việc nhà, đóng góp tài chính gia đình; Tạo điều kiện giúp đỡ nhau lựa chọn nghề nghiệp, học tập, nâng cao trình độ, tham gia các hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội; Lắng nghe, cùng nhau thảo luận, thống nhất và quyết định những vấn đề chung của gia đình; hòa nhã với nhau.

Tiêu chí ứng xử của cha mẹ với con, ông bà với cháu:  Gương mẫu, yêu thương.

Đó là: Cha mẹ, ông bà làm gương tốt cho con, cháu trong cử chỉ, hành động, lời nói; có tình cảm gắn bó gần gũi với con cháu; Quan tâm, nuôi dưỡng, chăm sóc, dạy bảo con cháu khi con cháu còn nhỏ; khi con, cháu không có khả năng tự nuôi sống, chăm sóc bản thân; Trao truyền các giá trị truyền thống, kinh nghiệm sống cho con cháu; giáo dục, động viên con cháu thực hiện lối sống văn hóa, ý thức công dân, giữ gìn nền nếp, gia phong.

Tiêu chí ứng xử của con với cha mẹ, cháu với ông bà:  Hiếu thảo, lễ phép. Là kính trọng, lễ phép, hiếu thảo với ông bà, cha mẹ; yêu thương, quan tâm, chia sẻ tình cảm, nguyện vọng với cha mẹ và các thành viên trong gia đình; Học tập, rèn luyện, giữ gìn nền nếp gia đình, phụ giúp cha mẹ và các thành viên trong gia đình những công việc phù hợp với độ tuổi, giới tính. Thăm hỏi, chăm sóc động viên, nuôi dưỡng cha mẹ, ông bà khi cha mẹ, ông bà ốm đau, già yếu, gặp khó khăn trong cuộc sống.

Tiêu chí ứng xử của anh, chị, em:  Hòa thuận, chia sẻ. Là Anh, chị, em tôn trọng, bảo nhau điều hay, lẽ phải; Anh chị bao dung đối với em, em kính trọng anh chị; Cùng chia sẻ với nhau công việc chung trong gia đình, giúp đỡ nhau khi khó khăn, hoạn nạn.

Việc thực hiện tốt Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình không chỉ góp phần giữ gìn đạo đức, lối sống, truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của cộng đồng và xã hội. Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần nêu cao ý thức trách nhiệm, gương mẫu thực hiện, tích cực tuyên truyền, vận động người thân và cộng đồng cùng chung tay xây dựng gia đình văn hóa, ấm no, hạnh phúc, tiến bộ, văn minh.

Duy Thắng, Trung tâm cung ứng dịch vụ công xã Lam Sơn