Theo dự báo của Trung tâm khí tượng thủy văn Quốc gia, thời điểm trước, trong và sau tết Nguyên Đán Bính Ngọ 2026 sẽ xảy ra đợt không khí lạnh tăng cường, nhiệt độ thấp nhất phổ biến dưới 12 – 15^oC; rét đậm, rét hại kèm mưa phùn có khả năng ảnh hưởng đến sinh trưởng các loại cây trồng và vật nuôi. Để chủ động chăm sóc, bảo vệ, kiểm soát dịch bệnh trên cây trồng, vật nuôi trước, trong và sau tết Nguyên Đán, UBND xã hướng dẫn cụ thể như sau:

1. Đối với cây trồng

1.1. Cây lúa: Sau cấy, cần duy trì mực nước trên mặt ruộng từ 3-5 cm, để giữ ấm chân lúa, cây lúa bén rễ hồi xanh, đẻ nhánh thuận lợi. Tại các ruộng sâu trũng, nhiều rong rêu, cần làm cỏ sục bùn thường xuyên để cây lúa không bị nghẹt rễ, thối rễ và đẻ nhánh tập trung. Trong điều kiện thời tiết ấm (nhiệt độ >16^oC), tiến hành bón thúc theo phương châm "Bón sớm, bón tập trung, nặng đầu, nhẹ cuối", bón cân đối N-P-K, để cây lúa sinh rưởng, phát triển tốt, hạn chế nhánh vô hiệu.

- Bón thúc lần 1 (lúa bén rễ hồi xanh): 20-25 kg NPK12-3-10+2SiO_2hh (Lúa 2-Tiến nông) hoặc NPK12-5-10+14S (Lâm Thao). Thực hiện qui trình chăm sóc, bón phân, làm cỏ sục bùn, phá váng để phát huy tác dụng phân bón, ruộng lúa phát triển đồng đều. Khi ruộng lúa đạt số nhánh hữu hiệu, có biện pháp khống chế nhánh vô hiệu bằng cách đưa nước vào 5-7 cm hoặc rút nước lộ ruộng 7-10 ngày, giúp bộ rễ ăn sâu, tăng khả năng hút dinh dưỡng và chống đổ tốt.

- Phòng trừ sâu bệnh:

+ Đối với bọ trĩ: gây hại chủ yếu trên những chân ruộng cao. Khi tỷ lệ hại 15% số dảnh (hoặc mật độ trên 2.500 con/m²), phun trừ bằng một trong các thuốc: Tasieu 1.9EC, Trebon 10EC, Kola 700WG, …pha và phun theo hướng dẫn trên bao bì.

+ Đối với ròi đục nõn: Thường xuất hiện sau các đợt mưa, khi ruồi xuất hiện mật độ cao, phun trừ bằng một trong các thuốc: Panalty gold 50EC, Virtako 40WG, Monter 40EC… Pha và phun theo hướng dẫn trên bao bì.

+ Đối với ốc bưu vàng: Bắt thủ công hoặc sử dụng thuốc hóa học khi mật độ ốc ≥ 3 con/m² bằng một trong các loại thuốc sau: Aladin700WP, Amani 70WP, Baycide 70WP,...phun từ sau khi cấy đến giai đoạn lúa đẻ nhánh, khi phun giữ mực nước trong ruộng từ 2-3 cm để phát huy hiệu quả cao nhất.

1.2. Các loại cây màu: Tranh thủ điều kiện thời tiết thuận lợi, tiến hành xử lý đất bằng 25 kg vôi bột/sào, làm đất kỹ, tơi xốp, gieo trồng các loại cây trồng vụ Xuân như: ngô, lạc, đậu, rau màu các loại…trong khung thời vụ tốt nhất (từ 05-25/2/2026). Bón phân cân đối, tăng cường bón các loại phân hữu cơ vi sinh, phân chuồng hoai mục, sử dụng phân NPK chuyên dụng cho từng loại cây trồng.

1.3. Cây mía: Đẩy nhanh tiến độ thu hoạch mía nguyên liệu, trồng mới và chăm sóc mía lưu gốc sớm, đảm bảo quy trình.

- Đối với diện tích mía lưu gốc: Cày lật theo hàng hai bên gốc mía, cách gốc 25- 30 cm, sâu 15- 20 cm nhằm cắt đứt một phần rễ già, giúp cây tái sinh rễ mới khỏe mạnh hơn. Bón thúc sớm, lượng bón nhiều hơn mía tơ 15-20%.

- Ưu tiên sử dụng các loại phân NPK chuyên dùng, phân hữu cơ, bón phân cân đối giữa các thành phần N-P-K; khi cây cao 5-7 lóng tiến hành vun cao (khoảng 20- 30 cm), đảm bảo vồng to, chắc, tròn đỉnh, kín cổ, giúp cây mía chống đổ tốt, chống úng và cung cấp nước, dinh dưỡng cho mía thuận lợi.

1.4. Cây sắn: Sử dụng giống mới, kháng bệnh, giống sạch bệnh, sinh trưởng phát triển tốt như: HN 5, KM94. Không sử dụng các giống sắn đã bị nhiễm bệnh khảm lá từ vụ trước để làm giống cho niên vụ 2026. Tuyệt đối không trồng các giống nhiễm đối với bệnh khảm lá như giống HLS11 (mật độ bọ phấn trắng nhiễm cao hơn nhiều lần so với các giống khác), KM140, KM419. Những diện tích sắn đã nhiễm nặng bệnh khảm lá virus vụ trước, cần chuyển đổi sang trồng các loại cây trồng khác họ như ngô, lạc, đậu, vừng, củ đậu,… từ 1-2 vụ để cắt đứt nguồn chu chuyển của bệnh.

2. Đối với vật nuôi

2.1. Về chuồng trại

- Chủ động gia cố, sửa chữa lại chuồng trại, dùng vải bạt, nilon… để che chắn đảm bảo chuồng nuôi không bị mưa tạt, gió lùa, nhất là hướng Đông Bắc. Giữ nền chuồng luôn khô ráo, sạch sẽ, thường xuyên bổ sung hoặc thay mới chất độn chuồng như rơm rạ, cỏ khô, mùn cưa... để giữ ấm cho vật nuôi.

- Bố trí ô úm lợn con theo mẹ và đàn gia cầm nuôi úm, trong ô úm phải có đèn điện sưởi ấm cho vật nuôi, đảm bảo nhiệt độ duy trì từ 28 - 34 ⁰C. Đối với trâu, bò, dê,… tận dụng các loại chăn cũ, bao tải gai, bạt… may áo giữ ấm.

2.2. Chăm sóc nuôi dưỡng

- Đối với trâu bò: Cho ăn đủ no (1 con trâu, bò trưởng thành cần ăn 30 – 35 kg cỏ tươi/ngày). Bổ sung thêm 1,5 – 2,0 kg tinh bột (cám gạo, ngô, sắn...) cho 1 con Trâu bò/ngày. Tận dụng mọi nguồn thức ăn sẵn có tại địa phương  như rơm, rạ, cây ngô, cây đậu...; tăng cường chăm sóc các loại cây thức ăn chăn nuôi như cỏ, ngô sinh khối… để chế biến, bảo quản, dự trữ và bổ sung nguồn thức ăn thô xanh cho trâu, bò.

- Đối với lợn, gia cầm: Đối với lợn và gia cầm nuôi thương phẩm cho ăn theo khẩu phần tự do; lợn và gia cầm sinh sản phải tăng khẩu phần ăn từ 10 -20%. Tuyệt đối không được để cho vật nuôi bị đói.

- Cung cấp cho vật nuôi đủ nước uống, bổ sung thêm vitamin, khoáng chất, men tiêu hóa... để nâng cao sức đề kháng cho vật nuôi. 

- Khi nhiệt độ xuống dưới 15^oC, không cho gia súc làm việc, không chăn thả trước 8h sáng và sau 4h chiều. Khoác các vật liệu sợi giữ ấm, sưởi ấm thêm cho trâu bò, đặc biệt là bê, nghé non. Chuồng gia cầm phải có đèn sưởi và các vật liệu che chắn chống gió lùa.

2.3. Công tác phòng bệnh, vệ sinh thú y

Phòng bệnh bằng vắc xin là một trong những biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả nhất, đặc biệt là các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

- Đàn trâu, bò: tiêm phòng vắc xin phòng bệnh Tụ huyết trùng, Lở mồm long móng, Viêm da nổi cục…

- Đàn lợn: Tiêm phòng vắc xin dịch tả lợn, tụ dấu, phó thương hàn. Lợn nái, lợn đực giống tiêm thêm vắc xin leptosspira, Lỡ mồm long móng…

- Đàn gia cầm: tiêm phòng đầy đủ vắc xin Cúm gia cầm, Newcastle,...; Đàn chó, mèo: tiêm phòng vắc xin dại, Care…

- Áp dụng biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học: bố trí hố sát trùng trước khu vực chăn nuôi, đặt biển cảnh báo để hạn chế người ra vào khu chăn nuôi; sử dụng một số loại chế phẩm sinh học có chứa các chủng Bacillus Streptomyces, Lactobacillus khử mùi hôi trong chuồng nhằm bảo vệ môi trường; xây dựng hệ thống xử lý chất thải chăn nuôi (hầm Biogas, đệm lót sinh học,…), tuyệt đối không thải trực tiếp chất thải chăn nuôi ra ngoài khu dân cư gây ô nhiễm môi trường. Hàng ngày quét dọn, thu gom chất thải để xử lý. Định kỳ phun khử trùng chuồng trại, dụng cụ và toàn bộ khu vực chăn nuôi tối thiểu 2 lần/tuần (nơi có dịch), 1 lần/tuần (nơi không có dịch).

- Những vật nuôi có biểu hiện bỏ ăn, sốt, ho, thuở nhanh, tiếng thuở khò khè, đi đứng không bình thường… cần tách nuôi nhốt riêng, giữ ấm cho vật nuôi, theo dõi, kiểm tra và xác định bệnh. Khi phát hiện vật nuôi bị bệnh, chết không rõ nguyên nhân cần báo ngay cho cán bộ thú y và địa phương để có biện pháp xử lý kịp thời; không vứt xác chết bừa bãi, không bán chạy vật nuôi đang bệnh.

2.4. Công tác tái đàn gia súc, gia cầm: Bà con chỉ mua giống tại các cơ sở cung cấp con giống có nguồn gốc rõ ràng và phải có bản công bố tiêu chuẩn chất lượng được cơ quan thú y kiểm dịch. Trước khi nhập đàn vật nuôi phải được nuôi cách ly theo quy định hiện hành (nuôi cách ly ít nhất 2 tuần).

Đề nghị Trung tâm cung ứng dịch vụ công tăng cường thời lượng, tuyên truyền nội dung hướng dẫn; trưởng các thôn thường xuyên kiểm tra, nắm bắt địa bàn, tuyên truyền, hướng dẫn nhân dân thực hiện chăm sóc cây trồng, vật nuôi dịp trước, trong và sau tết Nguyên Đán Bính Ngọ 2026 đạt hiệu quả./.

Lê Phúc - Trung tâm cung ứng dịch vụ công xã Lam Sơn.