Việc xây dựng đời sống văn hóa, gìn giữ truyền thống tốt đẹp và thúc đẩy nếp sống văn minh đô thị, nông thôn là một trong những nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài mà Đảng và Nhà nước đang triển khai.

Ngày 26/9/2024, UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành Quyết định số 61/2024/QĐ-UBND, hướng dẫn các tiêu chuẩn và quy trình xét tặng danh hiệu “Gia đình văn hóa”, “Thôn, tổ dân phố văn hóa” và “Xã, phường, thị trấn tiêu biểu” trên địa bàn tỉnh. Quyết định có hiệu lực kể từ ngày 10/10/2024.

Quyết định 61/2024/QĐ-UBND thay thế Quyết định 37/2020/QĐ-UBND trước đó và đưa ra các tiêu chí mới, phù hợp với thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng xét tặng để đảm bảo tính thực chất, minh bạch và khích lệ tinh thần phấn đấu của người dân.

Việc triển khai xây dựng và xét tặng danh hiệu “Gia đình văn hóa”, “Thôn văn hóa” hướng đến những mục tiêu quan trọng. Khuyến khích mỗi hộ gia đình tự giác chấp hành chủ trương, chính sách, pháp luật; ứng xử văn minh; gìn giữ thuần phong mỹ tục; gắn kết quan hệ cộng đồng; Việc công nhận các gia đình, thôn đạt chuẩn là một hình thức khen thưởng, công nhận công sức nỗ lực của người dân, từ đó thúc đẩy các gia đình, các thôn khác học tập, noi theo. Đó là sự gắn kết cộng đồng, phát huy vai trò tự quản: “Thôn văn hóa” trở thành không gian mà mọi người dân cùng tham gia quản lý, bảo vệ môi trường, giữ gìn trật tự, xây dựng đời sống văn hóa chung, phong trào văn hóa - thể dục thể thao, các hoạt động cộng đồng.

Xây dựng môi trường sống văn minh, lành mạnh, khi nhiều gia đình và thôn đạt chuẩn văn hóa, diện mạo xã hội sẽ thay đổi - đường làng sạch đẹp hơn, môi trường xanh - sạch - sáng hơn, nếp sống văn minh hơn. Việc xét tặng danh hiệu hàng năm, các gia đình, thôn có thành tích tốt được công nhận, tạo động lực để tiếp tục phát triển, giữ gìn nhịp sống văn hóa và một cộng đồng có chuẩn mực văn hóa, có ý thức chung sẽ dễ thu hút đầu tư, phát triển du lịch, đảm bảo an ninh trật tự ổn định, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Bên cạnh đó việc xây dựng “Gia đình văn hóa” có ý nghĩa quan trọng đối với người dân. Đó là niềm tự hào, động lực phấn đấu của mỗi cá nhân gia đình.   Khi gia đình được công nhận “Gia đình văn hóa”, đó là niềm vinh dự, ghi nhận những đóng góp, nỗ lực trong thực hiện các chuẩn mực văn hóa - là động lực để giữ gìn và phát huy; Việc giữ cảnh quan sạch đẹp, duy trì nếp sống văn minh, tuân thủ luật pháp giúp môi trường gia đình và khu dân cư trở nên tốt đẹp hơn; Gia đình đạt chuẩn thường tích cực hơn trong các phong trào thôn, xã - từ phong trào văn hóa, thể thao đến các hoạt động bảo vệ môi trường, an ninh, giúp đỡ lẫn nhau.

 Ngoài ra việc xây dựng “Thôn văn hóa” thể hiện sự đoàn kết, đồng thuận của người dân, đó là minh chứng cho sự phối hợp nhịp nhàng giữa người dân và chính quyền địa phương trong xây dựng nếp sống văn minh. Thông qua các phong trào giữ vệ sinh, trồng cây xanh, thu gom rác thải, hạn chế ô nhiễm - diện mạo thôn sẽ ngày càng khang trang hơn và có vai trò trong việc củng cố tổ tự quản, xây dựng quy ước, giám sát lẫn nhau để hạn chế vi phạm trật tự, tình trạng mâu thuẫn nhỏ, tệ nạn xã hội. Tạo ấn tượng tốt với các cấp, các tổ chức khi xem xét đầu tư cơ sở hạ tầng, phát triển du lịch cộng đồng, nhận hỗ trợ từ dự án xã hội.

Xây dựng “Gia đình văn hóa”. “Thôn văn hóa” một chỉ số để đánh giá thành quả công tác văn hóa - xã hội của địa phương. Góp phần thúc đẩy các mục tiêu xây dựng nông thôn mới như tiêu chí về hạ tầng, môi trường, văn hóa, tổ chức đời sống cộng đồng là thành phần trong tiêu chí nông thôn mới - thôn văn hóa, gia đình văn hóa góp phần quan trọng để xã hoàn thiện các tiêu chí. Hơn thế nữa khi nhiều thôn, nhiều gia đình đạt chuẩn, hình ảnh xã nhà trong mắt người dân và du khách sẽ đẹp hơn, văn minh, đáng sống - là điểm tự hào, tạo sức lan tỏa. Đồng thời một cộng đồng có nền văn hóa tốt, chuẩn mực sẽ làm nền móng vững chắc để phát triển bền vững về kinh tế - xã hội, hạn chế các bất ổn, củng cố đoàn kết tại chỗ.

Việc xây dựng “Gia đình văn hóa” và “Thôn văn hóa” không chỉ là tiêu chí phong trào mà là việc xây dựng nền móng văn hóa - con người - cộng đồng bền vững. Khi từng gia đình, từng thôn vững vàng về văn hóa, xã nhà sẽ trở thành nơi đáng sống, nơi niềm tin được vun đắp./.

Duy Thắng, Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Lam Sơn